Telefon
+90 541 592 75 80
Email
info@seyhanorak.com
Adres
Yenişehir, İşçiler Cd. No:126, 35170 Konak/İzmir
Yürümenin giderek yavaşlaması, dengenin bozulması, unutkanlık ve idrar kontrolünde değişiklik özellikle ileri yaştaki kişilerde normal basınçlı hidrosefalinin belirtileri olabilir. Bebeklerde baş çevresinin hızlı büyümesi, bıngıldakta kabarıklık, huzursuzluk ve kusma; çocuklarda ise baş ağrısı, görme problemleri ve gelişim geriliği görülebilir.
Hidrosefali, beyin omurilik sıvısının beynin içindeki boşluklarda normalden fazla birikmesi sonucunda ortaya çıkar. Biriken sıvı beyin karıncıklarının genişlemesine, kafa içi basıncının artmasına ve beyin dokusunun etkilenmesine neden olabilir.
Halk arasında “beyinde su toplanması” olarak bilinse de biriken sıvı sıradan su değildir. Beyin ve omuriliği çevreleyen, bu yapıları koruyan ve beslenmelerine katkı sağlayan beyin omurilik sıvısıdır. Tedavi geciktiğinde kalıcı nörolojik sorunlar gelişebileceği için belirtilerin yaşa uygun şekilde değerlendirilmesi önemlidir.
Beyin omurilik sıvısı, beynin içinde bulunan karıncık adı verilen boşluklarda üretilir. Bu sıvı beyin ve omurilik çevresinde dolaştıktan sonra kan dolaşımına geri emilir.
Sıvının dolaşım yolunda tıkanıklık oluşması, yeterince emilememesi veya nadiren fazla üretilmesi durumunda beyin karıncıklarında birikme meydana gelebilir. Bu tablo hidrosefali olarak adlandırılır.
Hidrosefali:
Hidrosefali tek bir hastalık değildir. Farklı nedenlerle ortaya çıkabilen ve her yaş grubunda farklı belirtiler oluşturabilen bir sağlık problemidir.
Hidrosefali belirtileri hastanın yaşına, sıvı birikiminin hızına ve kafa içi basıncının ne ölçüde arttığına göre değişebilir.
Bebeklerin kafatası kemikleri henüz tamamen birleşmediği için sıvı birikmesi baş çevresinin normalden hızlı büyümesine neden olabilir.
Bebeklerde görülebilecek belirtiler şunlardır:
Bebeklerde baş çevresi ölçümlerinin düzenli yapılması, hidrosefalinin erken fark edilmesine yardımcı olabilir.
Çocuklarda kafatası kemikleri büyük ölçüde birleştiği için baş çevresindeki büyüme her zaman belirgin olmayabilir.
Çocuklarda şu belirtiler görülebilir:
Belirtiler bazen okul problemi veya davranış değişikliği olarak yorumlanabilir. Baş ağrısı, kusma ve görme bozukluğu birlikte görülüyorsa tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Yetişkinlerde kafa içi basıncının artmasına veya beynin belirli bölgelerinin etkilenmesine bağlı belirtiler görülebilir.
Belirtilerin kısa sürede ilerlemesi, akut hidrosefali ve kafa içi basınç artışı açısından acil değerlendirme gerektirebilir.
Normal basınçlı hidrosefali çoğunlukla ileri yaştaki kişilerde görülen bir hidrosefali türüdür. Beyin karıncıkları genişlemesine rağmen ölçüm sırasında beyin omurilik sıvısı basıncı her zaman yüksek bulunmayabilir.
Normal basınçlı hidrosefalinin üç temel belirtisi şunlardır:
Bu belirtilerin üçü her hastada aynı anda bulunmayabilir. Çoğunlukla ilk ve en belirgin şikâyet yürüme bozukluğudur.
Hastalar ayaklarını yerden kaldırmakta ve yürümeye başlamakta zorlanabilir. Yürüme şekli Parkinson hastalığı veya yaşlılığa bağlı denge problemleriyle karıştırılabilir.
Görülebilecek yürüme değişiklikleri şunlardır:
Normal basınçlı hidrosefalide erken değerlendirme önemlidir. Çünkü uygun hastalarda şant tedavisi özellikle yürüme sorunlarında belirgin iyileşme sağlayabilir.
Normal basınçlı hidrosefali; unutkanlık, hareketlerde yavaşlama ve yürüme bozukluğu nedeniyle Alzheimer veya Parkinson hastalığıyla karıştırılabilir.
Hidrosefalide çoğunlukla:
Alzheimer hastalığında başlangıçta hafıza sorunları daha ön planda olabilir. Parkinson hastalığında ise istirahat titremesi, kas sertliği ve hareket yavaşlığı belirgin olabilir.
Bu hastalıklar aynı kişide birlikte bulunabileceği için kesin ayrım nörolojik muayene, beyin görüntülemesi ve gerekli testlerle yapılmalıdır.
Hidrosefali doğuştan veya sonradan gelişen nedenlerle ortaya çıkabilir.
Bazı hastalarda ayrıntılı incelemelere rağmen hidrosefalinin kesin nedeni belirlenemeyebilir.
Doğuştan hidrosefali bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında ortaya çıkabilir veya doğumdan kısa süre sonra fark edilebilir.
Olası nedenler şunlardır:
Hamilelik sırasında yapılan ultrason veya fetal MR incelemelerinde beyin karıncıklarında genişleme görülebilir. Ancak kesin değerlendirme gebelik haftası ve eşlik eden bulgular dikkate alınarak yapılmalıdır.
Yetişkinlerde hidrosefali çoğunlukla beyin omurilik sıvısının dolaşımını veya emilimini bozan başka bir hastalık sonucunda gelişir.
Erişkinlerde görülebilecek nedenler şunlardır:
Ani başlayan baş ağrısı, bilinç değişikliği ve kusmayla birlikte gelişen hidrosefali acil tedavi gerektirebilir.
Beyin omurilik sıvısının dolaştığı yolların herhangi bir noktada tıkanması sonucunda gelişir. Tıkanıklığın arkasındaki beyin karıncıkları genişler.
Nedenleri arasında:
bulunabilir.
Beyin omurilik sıvısı karıncıkların dışına çıkabilir ancak kan dolaşımına yeterince emilemez. Beyin kanaması ve menenjit sonrasında gelişebilir.
Genellikle ileri yaşlarda görülür. Yürüme bozukluğu, zihinsel yavaşlama ve idrar kontrolünde değişikliklerle ortaya çıkabilir.
Anne karnında veya doğumdan kısa süre sonra ortaya çıkar. Beyin gelişim bozuklukları ve sıvı yollarındaki doğuştan darlıklarla ilişkili olabilir.
Beyin kanaması, enfeksiyon, tümör, travma veya ameliyat sonrasında her yaşta gelişebilir.
Hidrosefali tedavi edilmediğinde kafa içi basıncı artırarak beyin dokusuna zarar verebilir. Hastalığın oluşturduğu risk sıvı birikiminin hızına, hastanın yaşına ve altta yatan nedene bağlıdır.
Tedavi edilmeyen hidrosefali:
neden olabilir.
Yavaş gelişen hidrosefali belirtileri daha hafif olabilir. Ancak yavaş ilerlemesi hastalığın önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Tanı süreci hastanın yaşına ve belirtilerine göre düzenlenir.
Değerlendirmede şu yöntemlerden yararlanılabilir:
Tanı yalnızca beyin karıncıklarının geniş görünmesine göre konulmamalıdır. Yaşa bağlı beyin küçülmesi de karıncıkların geniş görünmesine neden olabilir.
Beyin MR’ı, beyin karıncıklarının büyüklüğünü ve hidrosefaliye neden olabilecek yapısal sorunları değerlendirmede kullanılır.
MR ile şu durumlar incelenebilir:
MR önemli bilgiler sağlasa da tedavi kararı yalnızca görüntüleme sonucuna göre verilmez.
Normal basınçlı hidrosefali düşünülen hastalarda belden belirli miktarda beyin omurilik sıvısı alınarak hastanın yürümesi ve zihinsel işlevleri tekrar değerlendirilebilir.
Test öncesi ve sonrasında:
değerlendirilebilir.
Sıvı boşaltıldıktan sonra özellikle yürümede belirgin düzelme olması, şant ameliyatından fayda görme ihtimalini destekleyebilir. Ancak testte düzelme olmaması, hastanın kesinlikle şanttan yarar görmeyeceği anlamına gelmeyebilir.
Hidrosefalinin tedavisinde temel amaç fazla beyin omurilik sıvısını uzaklaştırmak, sıvı dolaşımını yeniden sağlamak ve beyin üzerindeki baskıyı azaltmaktır.
Tedavi planı şu faktörlere göre belirlenir:
En sık kullanılan cerrahi yöntemler şant ameliyatı ve endoskopik üçüncü ventrikülostomidir.
İlaçlar bazı özel durumlarda beyin omurilik sıvısı üretimini geçici olarak azaltabilir. Ancak hidrosefalinin kalıcı tedavisinde çoğunlukla yeterli değildir.
İlaç tedavisi:
değerlendirilebilir.
Kalıcı sıvı dolaşım bozukluğu bulunan hastalarda cerrahi tedavi gerekebilir.
Şant ameliyatında beyin karıncıklarında biriken fazla sıvıyı vücudun başka bir bölgesine taşıyan ince bir tüp sistemi yerleştirilir.
En sık kullanılan ventriküloperitoneal şantta:
Şant dışarıdan görünmez ancak cilt altında bazı bölümleri hissedilebilir.
Şant sistemleri uzun yıllar çalışabilir. Ancak zaman içinde tıkanma, enfeksiyon, kopma, yer değiştirme veya yetersiz çalışma gibi sorunlar gelişebilir.
Bazı hastaların yaşamı boyunca şanta ihtiyacı devam eder. Bazı hastalarda ise hidrosefalinin nedeni ve uygulanan diğer tedavilere bağlı olarak şant ihtiyacı değişebilir.
Şant yalnızca şikâyet olmadığı için kontrol edilmeden bırakılmamalıdır. Hastalar önerilen takip programına uymalıdır.
Şant tıkanması veya yetersiz çalışması hidrosefali belirtilerinin yeniden ortaya çıkmasına neden olabilir.
Belirtiler hızla ilerliyorsa acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Şant enfeksiyonu ameliyattan sonra erken veya geç dönemde gelişebilir.
Uyarıcı belirtiler şunlardır:
Şant enfeksiyonu şüphesinde antibiyotik tedavisi ve şant sistemine yönelik cerrahi işlem gerekebilir.
Endoskopik üçüncü ventrikülostomi, kafatasında küçük bir açıklıktan ince kamera sistemiyle beyin karıncıklarına ulaşılması ve sıvı için alternatif bir geçiş yolu oluşturulmasıdır.
Bu yöntemde kalıcı şant sistemi yerleştirilmeyebilir. Ancak her hidrosefali türü endoskopik tedaviye uygun değildir.
Yöntem özellikle:
değerlendirilebilir.
Şant ve endoskopik üçüncü ventrikülostomi her hastaya aynı şekilde uygulanabilecek yöntemler değildir.
Tedavi seçiminde şu faktörler değerlendirilir:
Uygun hastada endoskopik yöntem kalıcı şant ihtiyacını azaltabilir. Ancak işlem sonrasında oluşturulan açıklığın kapanması ve hidrosefalinin tekrarlaması mümkündür.
Hidrosefali ameliyatının riskleri uygulanan yönteme, hastanın yaşına ve genel durumuna göre değişir.
Olası riskler şunlardır:
Tedavi edilmeyen ilerleyici hidrosefalinin oluşturabileceği riskler de cerrahi kararında dikkate alınmalıdır.
İyileşme süresi hastanın yaşına, hidrosefalinin nedenine ve ameliyat öncesinde oluşmuş sinir hasarına göre değişebilir.
Ameliyat sonrasında şu uygulamalar gerekebilir:
Normal basınçlı hidrosefalide yürüme sorunları bazen hafıza ve idrar belirtilerinden daha erken düzelebilir. Uzun süredir devam eden sinir hasarları tamamen geri dönmeyebilir.
Hidrosefalinin seyri nedenine, tedavi zamanına ve beyin dokusunun ne ölçüde etkilendiğine göre değişir.
Bazı hastalar uygun tedaviden sonra günlük yaşamlarına bağımsız şekilde devam edebilir. Bazı hastalarda ise:
devam edebilir.
Tedavinin amacı sıvı birikimini kontrol etmek, beyin hasarının ilerlemesini önlemek ve hastanın mevcut işlevlerini mümkün olduğunca korumaktır.
Aşağıdaki belirtilerde rutin muayene günü beklenmemelidir:
Bu belirtiler kafa içi basıncının artması, şant tıkanması veya enfeksiyon gibi acil durumlara işaret edebilir.
Hidrosefali şüphesinde çocuk veya yetişkin hastalar Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanına başvurabilir.
Bebek ve çocuklarda mümkünse pediatrik beyin cerrahisi deneyimi bulunan bir ekip tarafından değerlendirme yapılmalıdır.
Tanı ve tedavi sürecinde şu branşlar birlikte çalışabilir:
Ani bilinç değişikliği, nöbet veya şiddetli baş ağrısı bulunuyorsa poliklinik randevusu beklenmeden acil servise başvurulmalıdır.
Hidrosefali, beyin omurilik sıvısının beynin içindeki boşluklarda anormal şekilde birikmesi ve beyin karıncıklarının genişlemesiyle ortaya çıkan bir sinir sistemi hastalığıdır.
Bebeklerde baş çevresinin hızlı büyümesi ve bıngıldakta kabarıklık; çocuklarda baş ağrısı, kusma ve gelişim sorunları; yetişkinlerde baş ağrısı, denge ve bilinç değişiklikleri görülebilir. İleri yaşlarda ortaya çıkan normal basınçlı hidrosefali ise yürüme bozukluğu, unutkanlık ve idrar kontrolünde bozulmayla kendini gösterebilir.
Tanıda nörolojik muayene, beyin MR’ı ve tomografi kullanılabilir. Normal basınçlı hidrosefalide yürüme testleri ve belden sıvı boşaltma uygulamaları tedaviden yarar görme ihtimalini değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Tedavide en sık şant ameliyatı ve uygun hastalarda endoskopik üçüncü ventrikülostomi uygulanır. Tedavinin erken planlanması, beyin dokusunda kalıcı hasarın önlenmesi ve hastanın işlevlerinin korunması açısından önemlidir.
Tıbbi bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kesin tanı ve kişiye özel tedavi planı için Op. Dr. Seyhan Orak veya uygun bir sağlık uzmanına başvurulmalıdır. Ani bilinç değişikliği, nöbet veya şiddetli baş ağrısında acil sağlık hizmeti alınmalıdır.