Telefon
+90 541 592 75 80
Email
info@seyhanorak.com
Adres
Yenişehir, İşçiler Cd. No:126, 35170 Konak/İzmir
Yeni başlayan ve giderek şiddetlenen baş ağrısı, açıklanamayan nöbet, görme veya konuşma bozukluğu, kol ya da bacakta güç kaybı gibi belirtiler beyin tümörlerinde görülebilir. Ancak bu şikâyetlerin bulunması kişinin kesinlikle beyin tümörü olduğu anlamına gelmez. Benzer belirtiler migren, enfeksiyon, damar hastalıkları ve farklı nörolojik rahatsızlıklarda da ortaya çıkabilir.
Beyin tümörlerinde erken ve doğru değerlendirme önemlidir. Çünkü belirtiler tümörün yalnızca büyüklüğüne değil; beynin hangi bölgesinde bulunduğuna, ne kadar hızlı büyüdüğüne ve çevresindeki dokulara etkisine göre değişir. Küçük bir tümör hassas bir bölgede yer aldığında erken belirti oluşturabilirken daha büyük bir tümör uzun süre fark edilmeyebilir.
Beyin tümörü tanısı her zaman kanser anlamına gelmez. Beyinde iyi huylu ve kötü huylu birçok farklı tümör gelişebilir. Tedavi planı ise yalnızca tümörün adına bakılarak değil; patolojik ve moleküler özellikleri, yerleşimi, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek hazırlanır.
Beyin tümörü, beyin veya çevresindeki dokularda bulunan hücrelerin kontrolsüz biçimde çoğalması sonucunda oluşan anormal doku kitlesidir. Tümörler doğrudan beyinden ve beyni çevreleyen yapılardan kaynaklanabileceği gibi vücudun başka bir bölgesindeki kanserin beyne yayılması sonucunda da gelişebilir.
Beyin tümörleri şu yapılardan kaynaklanabilir:
Kafatası kapalı bir alan olduğu için iyi huylu bir tümör bile büyüdüğünde beyin dokusuna, sinirlere veya damarlara baskı yapabilir. Bu nedenle “iyi huylu” ifadesi tümörün her zaman önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Beyin tümörü belirtileri tümörün yerleştiği bölgeye, büyüklüğüne, büyüme hızına ve kafa içi basıncını etkileyip etkilemediğine göre değişir.
Bu belirtilerin bir veya birkaçının görülmesi tek başına tanı koydurmaz. Özellikle giderek kötüleşen, daha önce bulunmayan veya nörolojik kayıpla birlikte ortaya çıkan belirtiler değerlendirilmelidir.
Baş ağrısı toplumda son derece yaygındır ve baş ağrılarının büyük bölümü beyin tümöründen kaynaklanmaz. Beyin tümörüne bağlı baş ağrısının da yalnızca bu hastalığa özgü kesin bir özelliği bulunmaz.
Bununla birlikte aşağıdaki özellikler daha ayrıntılı inceleme gerektirebilir:
Tek başına baş ağrısı çoğu zaman beyin tümörü anlamına gelmez. Ancak nörolojik belirtilerin eşlik ettiği veya giderek kötüleşen baş ağrılarında tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.
Beyin tümörleri, beyin hücrelerinin elektriksel düzenini etkileyerek nöbete neden olabilir. Daha önce epilepsi tanısı bulunmayan bir yetişkinde ilk kez nöbet gelişmesi ayrıntılı nörolojik değerlendirme gerektirir.
Nöbet her zaman bütün vücudun kasılması ve bilinç kaybı şeklinde görülmez. Bazı nöbetlerde şu belirtiler ortaya çıkabilir:
İlk kez nöbet geçiren kişinin acil olarak değerlendirilmesi gerekir. Nöbet sırasında kişinin ağzına herhangi bir nesne yerleştirilmemeli ve hareketleri zorla durdurulmamalıdır.
Görme yolları, görme sinirleri veya görmeyle ilişkili beyin bölgeleri etkilendiğinde çeşitli göz belirtileri ortaya çıkabilir.
Beyin tümörlerinde görülebilecek görme sorunları şunlardır:
Görme kaybının aniden başlaması yalnızca tümörlerde değil, damar tıkanıklıkları ve farklı acil durumlarda da görülebilir. Ani görme değişikliği geliştiğinde beklenmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Beynin ön bölgesinde bulunan frontal lob; karar verme, davranışların kontrolü, dikkat, planlama ve kişilik özellikleriyle ilişkilidir. Bu bölgeyi etkileyen tümörlerde kişinin davranışlarında ve sosyal ilişkilerinde değişiklik görülebilir.
Yakınları tarafından fark edilebilecek değişiklikler şunlardır:
Bu belirtilerin depresyon, demans, ilaç kullanımı ve farklı psikiyatrik veya nörolojik hastalıklarla da ilişkili olabileceği unutulmamalıdır.
Beyin tümörlerinin büyük bölümünde kesin neden belirlenemez. Hücrelerin büyümesini ve çoğalmasını kontrol eden genlerde meydana gelen değişiklikler, normal hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasına neden olabilir.
Riskle ilişkili olabilecek durumlar şunlardır:
Cep telefonu, kablosuz internet, günlük stres veya küçük kafa darbelerinin beyin tümörüne kesin olarak neden olduğunu gösteren yeterli bilimsel kanıt bulunmamaktadır.
Beyin tümörlerinin çoğu doğrudan anne veya babadan geçen kalıtsal bir hastalık değildir. Tümör hücrelerinde genetik değişiklikler bulunsa da bunların büyük bölümü yaşam sürecinde oluşur ve çocuklara aktarılmaz.
Bununla birlikte bazı nadir kalıtsal sendromlar beyin tümörü riskini artırabilir. Ailede çok sayıda kişide benzer tümörlerin bulunması, genç yaşta birden fazla tümör gelişmesi veya belirli sendrom belirtilerinin görülmesi durumunda genetik danışmanlık değerlendirilebilir.
Beyin tümörleri tek bir hastalık değildir. Hücresel kökenleri, moleküler özellikleri ve davranışları birbirinden farklı çok sayıda tümör türü bulunur.
Tümörün doğru biçimde sınıflandırılması tedavi ve takip planının belirlenmesi açısından önemlidir.
İyi huylu beyin tümörleri genellikle daha yavaş büyür ve çevre dokuların içine kötü huylu tümörler kadar yayılma eğilimi göstermez. Ancak kafatasının kapalı bir alan olması nedeniyle büyüdüklerinde ciddi baskı oluşturabilirler.
İyi huylu bir tümör:
Bu nedenle iyi huylu tümörlerde de düzenli takip ve gerektiğinde tedavi önemlidir.
Kötü huylu beyin tümörleri daha hızlı büyüyebilir, çevredeki beyin dokusuna yayılabilir ve tedavi sonrasında tekrarlayabilir. Bazı kötü huylu tümörler doğrudan beyinden gelişirken bazıları vücudun başka bir organından beyne yayılır.
Tedavi; tümörün türüne göre ameliyat, radyoterapi, kemoterapi, hedefe yönelik tedavi veya bu yöntemlerin kombinasyonunu içerebilir.
“Kötü huylu” tümörlerin tamamı aynı seyri göstermez. Hastalığın gidişatı moleküler özelliklere, yerleşime, tedaviye verilen yanıta ve hastanın genel durumuna göre farklılık gösterir.
Birincil beyin tümörü, doğrudan beyin veya çevresindeki dokulardan kaynaklanır. İkincil beyin tümörü ya da beyin metastazı ise vücudun başka bir bölgesindeki kanser hücrelerinin beyne yayılmasıyla oluşur.
Beyne yayılabilen kanserler arasında şunlar bulunabilir:
Metastatik beyin tümörlerinin tedavisi, kaynaklandıkları kanser türü ve beyindeki tümörlerin sayısı ile yerleşimine göre planlanır.
Tanı süreci hastanın belirtilerinin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi ve nörolojik muayene yapılmasıyla başlar.
Muayene bulgularına göre beyin MR’ı veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri planlanabilir.
Kontrastlı beyin MR’ı, beyin tümörlerinin değerlendirilmesinde en sık kullanılan görüntüleme yöntemlerinden biridir. MR; kitlenin yerini, boyutunu, çevresindeki beyin dokusuyla ilişkisini ve oluşturduğu ödemi gösterebilir.
İleri MR teknikleri şu konularda ek bilgi sağlayabilir:
MR görüntüsü tümör hakkında önemli bilgiler verse de kesin tümör türünün belirlenmesi için bazı hastalarda doku örneği gerekir.
Bilgisayarlı tomografi, özellikle acil durumlarda hızlı değerlendirme sağlar. Kanama, kemik değişiklikleri, kireçlenme ve büyük kitleler tomografiyle görülebilir.
Tomografi şu durumlarda tercih edilebilir:
Beyin tümörlerinin ayrıntılı değerlendirilmesinde çoğunlukla MR daha fazla bilgi sağlar.
Biyopsi, tümör dokusundan örnek alınarak patoloji laboratuvarında incelenmesidir. Alınan örnek, tümörün türünü ve derecesini belirlemeye yardımcı olur.
Günümüzde yalnızca hücrelerin mikroskop altındaki görünümü değil, tümörün moleküler ve genetik özellikleri de değerlendirilebilir. Bu bilgiler:
Tümör güvenli biçimde çıkarılabiliyorsa biyopsi cerrahi sırasında yapılabilir. Derin veya hassas bölgelerdeki tümörlerde stereotaktik biyopsi uygulanabilir.
Beyin tümörlerinin tedavisi kişiye özel ve multidisipliner olarak planlanır. Aynı isimdeki iki tümör bile farklı moleküler özelliklere ve farklı tedavi ihtiyaçlarına sahip olabilir.
Tedavi kararında şu faktörler değerlendirilir:
Tedavi seçenekleri arasında takip, cerrahi, radyoterapi, radyocerrahi, kemoterapi ve hedefe yönelik tedaviler yer alabilir.
Her beyin tümöründe hemen ameliyat yapılması gerekmez. Küçük, yavaş büyüyen ve belirti oluşturmayan bazı tümörler düzenli MR kontrolleriyle takip edilebilir.
Ameliyat kararı şu durumlarda değerlendirilebilir:
Tümör önemli konuşma, hareket, görme veya beyin sapı bölgelerine yakınsa cerrahinin olası yararı ve riski ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
Beyin tümörü ameliyatının amacı tümörü mümkün olan en güvenli düzeyde çıkarmak, beyin üzerindeki baskıyı azaltmak ve patolojik tanı için doku elde etmektir.
Ameliyat genellikle kafatasında kontrollü bir açıklık oluşturularak gerçekleştirilir. Bu işleme kraniyotomi adı verilir. İşlem sonunda çıkarılan kemik parçası çoğunlukla yerine sabitlenir.
Cerrahide kullanılabilecek teknolojiler şunlardır:
Kullanılacak yöntem tümörün yerleşimine ve hastanın ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Uyanık kraniyotomi, konuşma, hareket veya diğer önemli işlevleri kontrol eden beyin bölgelerine yakın tümörlerde uygulanabilen özel bir cerrahi yöntemdir.
Hasta ameliyatın belirli bölümünde uyanık tutularak konuşma, isimlendirme, okuma veya hareket görevleri yaptırılabilir. Cerrah bu sayede önemli işlevsel alanları belirlemeye ve tümörü çıkarırken bu bölgeleri korumaya çalışır.
Her beyin tümörü hastası uyanık ameliyat için uygun değildir. Uygunluk; tümörün yeri, hastanın genel durumu, iletişim kurabilme kapasitesi ve ekip değerlendirmesine göre belirlenir.
Ameliyat süresi için bütün hastalarda geçerli tek bir zaman vermek mümkün değildir. Süreyi etkileyen başlıca faktörler şunlardır:
Hasta ve yakınlarına planlanan ameliyatın kapsamı, olası süresi ve riskleri cerrahi ekip tarafından kişiye özel olarak açıklanır.
Bazı beyin tümörleri çevre dokudan net biçimde ayrılabilir ve tamamen çıkarılabilir. Bazı tümörler ise sağlıklı beyin dokusunun içine yayılır veya yaşamsal işlevleri kontrol eden bölgelere yakın yerleşir.
Böyle durumlarda tümörün tamamını çıkarmaya çalışmak ciddi nörolojik kayıp riski oluşturabilir. Cerrahinin temel amacı yalnızca görüntüde tümör bırakmamak değil, hastanın nörolojik işlevlerini mümkün olduğunca koruyarak güvenli çıkarım sağlamaktır.
Tümörün bir bölümü bırakıldığında radyoterapi, kemoterapi, radyocerrahi veya düzenli takip değerlendirilebilir.
Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlar kullanılarak tümör hücrelerinin büyümesini durdurmayı veya azaltmayı amaçlar. Ameliyat sonrasında kalan tümör hücrelerine yönelik uygulanabileceği gibi cerrahiye uygun olmayan hastalarda temel tedavilerden biri olabilir.
Stereotaktik radyocerrahi ise cerrahi kesi yapılmadan, hedeflenen bölgeye yüksek hassasiyetle radyasyon verilmesidir. “Cerrahi” olarak adlandırılmasına rağmen açık ameliyat değildir.
Tedavi seçimi şu faktörlere göre yapılır:
Kemoterapi, hızlı çoğalan tümör hücrelerini hedefleyen ilaçların kullanılmasını içerir. Her beyin tümörü kemoterapiye aynı şekilde yanıt vermez.
Kemoterapinin uygulanma şekli tümörün türüne göre değişebilir:
Tümörün moleküler özellikleri, bazı ilaçlardan yarar görme ihtimali hakkında bilgi sağlayabilir.
Hedefe yönelik tedaviler, tümör hücrelerinde bulunan belirli moleküler değişiklikleri veya büyüme yollarını hedefler. Bu tedaviler her hasta için uygun değildir.
Tümör dokusunda yapılan moleküler incelemeler sonucunda uygun bir hedef belirlenirse özel ilaçlar değerlendirilebilir. Tedavi kararı tümör konseyinde ve ilgili uzmanlıkların birlikte değerlendirmesiyle verilmelidir.
Beyin tümörü ameliyatının riskleri tümörün yerine, büyüklüğüne, hastanın genel durumuna ve uygulanan cerrahi yönteme göre değişir.
Olası riskler arasında şunlar bulunabilir:
Bu risklerin tamamı her hasta için geçerli değildir. Cerrahi öncesinde kişiye özgü riskler ve beklenen yararlar ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Ameliyattan sonraki iyileşme süreci hastadan hastaya değişir. Tümörün yeri, ameliyatın kapsamı ve ameliyat öncesindeki nörolojik durum iyileşmeyi etkiler.
İyileşme döneminde şunlar gerekebilir:
Hastalar ilaçlarını doktor önerisi olmadan bırakmamalı ve kontrol randevularını aksatmamalıdır.
Beyin tümörünün tekrarlama ihtimali tümörün türüne, derecesine, moleküler özelliklerine ve ne ölçüde çıkarıldığına göre değişir.
İyi huylu bazı tümörler tamamen çıkarıldıktan sonra tekrar etmeyebilir. Ancak geride tümör dokusu kalması veya tümörün biyolojik özellikleri tekrar büyüme riskini artırabilir.
Kötü huylu tümörlerde tedavi sonrasında düzenli MR takibi önemlidir. Kontrol aralıkları bütün hastalar için aynı olmayıp kişiye özel belirlenir.
Beyin tümörü bulunan herkes için geçerli tek bir yaşam süresi vermek mümkün değildir. Beyin tümörleri çok farklı biyolojik özelliklere sahip geniş bir hastalık grubudur.
Hastalığın seyri şu faktörlerden etkilenebilir:
İnternette yer alan genel istatistikler tek bir kişinin sonucunu kesin olarak göstermez. Kişiye özel değerlendirme patoloji ve moleküler inceleme sonuçları tamamlandıktan sonra yapılabilir.
Aşağıdaki belirtiler geliştiğinde acil sağlık hizmeti alınmalıdır:
Bu belirtiler yalnızca beyin tümöründe değil, beyin kanaması ve inme gibi acil hastalıklarda da görülebilir.
Beyin tümörlerinin büyük bölümünde kesin neden bilinmediği için hastalığı tamamen önleyen bir yöntem bulunmamaktadır.
Genel sağlık açısından şu önlemler değerlidir:
Herhangi bir belirti bulunmayan toplumun tamamına rutin beyin MR’ı çekilmesi önerilen bir tarama yöntemi değildir.
Yeni başlayan nöbet, ilerleyici baş ağrısı, kol veya bacakta güç kaybı, konuşma bozukluğu ya da görüntülemede beyin kitlesi saptanması durumunda Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanına başvurulabilir.
Tanı ve tedavi sürecinde şu uzmanlık alanları birlikte çalışabilir:
Multidisipliner yaklaşım, tümörün bütün özelliklerinin değerlendirilmesine ve kişiye uygun tedavinin planlanmasına yardımcı olur.
Beyin tümörleri, beyin ve çevresindeki dokulardan gelişen veya başka bir organdaki kanserin beyne yayılmasıyla ortaya çıkan geniş bir hastalık grubudur. Belirtiler tümörün yerine, büyüme hızına ve etkilediği beyin bölgesine göre değişebilir.
Yeni başlayan ve giderek artan baş ağrısı, ilk kez geçirilen nöbet, konuşma veya görme bozukluğu, vücudun bir tarafında güç kaybı ve belirgin davranış değişiklikleri ayrıntılı değerlendirme gerektirir. Ancak bu belirtilerin bulunması tek başına beyin tümörü tanısı koydurmaz.
Tanı sürecinde nörolojik muayene, beyin MR’ı ve gerekli durumlarda biyopsi uygulanabilir. Tedavi; tümörün patolojik ve moleküler özelliklerine göre takip, ameliyat, radyoterapi, kemoterapi veya hedefe yönelik tedavileri içerebilir.
Beyin tümörü tedavisinde temel amaç yalnızca tümörü küçültmek veya çıkarmak değil; hastanın konuşma, hareket, görme ve günlük yaşam işlevlerini mümkün olan en yüksek düzeyde korumaktır.
Tıbbi bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Belirtilerin değerlendirilmesi, kesin tanı ve kişiye özel tedavi planı için Op. Dr. Seyhan Orak veya uygun bir sağlık uzmanına başvurulmalıdır.