Telefon
+90 541 592 75 80
Email
info@seyhanorak.com
Adres
Yenişehir, İşçiler Cd. No:126, 35170 Konak/İzmir
Ani dalmalar, kısa süreli bilinç kaybı, vücudun bir bölümünde istemsiz kasılma veya bütün vücudu etkileyen nöbetler epilepsiyle ilişkili olabilir. Ancak tek bir nöbet geçirmek her zaman epilepsi hastası olduğunuz anlamına gelmez. Ateş, kan şekeri düşüklüğü, beyin enfeksiyonu, travma veya farklı sağlık sorunları da nöbete yol açabilir.
Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin elektriksel faaliyetlerinin geçici olarak anormal ve kontrolsüz hâle gelmesi sonucunda tekrarlayan nöbetlerle seyreden nörolojik bir hastalıktır. Nöbetler yalnızca yere düşme ve kasılma şeklinde görülmez. Birkaç saniye çevreye boş bakma, anlamsız hareketler yapma, garip koku hissetme veya kısa süreli konuşamama da epileptik nöbet belirtisi olabilir.
Epilepsi hastalarının önemli bir bölümünde nöbetler uygun ilaçlarla kontrol altına alınabilir. Dünya Sağlık Örgütü, doğru tanı ve uygun tedaviyle epilepsili kişilerin yaklaşık yüzde 70’inin nöbetsiz kalabileceğini bildirmektedir. İlaçlara rağmen nöbetleri devam eden hastalarda epilepsi cerrahisi, vagus sinir stimülasyonu ve farklı nöromodülasyon yöntemleri değerlendirilebilir.
Beyindeki sinir hücreleri birbirleriyle elektriksel ve kimyasal sinyaller aracılığıyla iletişim kurar. Bu elektriksel faaliyet belirli bir bölgede veya beynin geniş alanlarında aniden düzensiz hâle geldiğinde epileptik nöbet ortaya çıkabilir.
Epilepsi tanısı genellikle aralarında en az 24 saat bulunan ve belirgin bir geçici nedene bağlı olmayan iki veya daha fazla nöbet geçirilmesiyle gündeme gelir. Bununla birlikte gelecekte tekrar nöbet geçirme riskinin yüksek olduğu bazı hastalarda tek nöbetten sonra da epilepsi tanısı değerlendirilebilir.
Epilepsi:
Epilepsi belirtileri nöbetin başladığı beyin bölgesine ve elektriksel faaliyetin yayılımına göre değişir.
Nöbet belirtileri birkaç saniye sürebileceği gibi dakikalar boyunca devam edebilir. Aynı kişide nöbetler çoğunlukla birbirine benzer özellikler gösterir.
Epilepsi nöbeti her hastada aynı görünmez. Bazı nöbetlerde kişinin bilinci tamamen kapanırken bazı nöbetlerde hasta çevresinin farkında olabilir.
Beynin belirli bir bölgesinde başlayan nöbetlerdir. Belirtiler etkilenen beyin bölgesine göre değişir.
Farkındalığın korunduğu nöbetlerde hasta:
Farkındalığın bozulduğu nöbetlerde ise kişi çevresine yanıt vermeyebilir, boş bakabilir veya amaçsız tekrarlayan hareketler yapabilir.
Nöbet başlangıcından itibaren beynin iki tarafını etkiler.
Bu grupta:
görülebilir.
Tonik-klonik nöbette kişi bilincini kaybedebilir, vücudu sertleşebilir ve ardından ritmik kasılmalar başlayabilir. Absans nöbetlerinde ise özellikle çocuklarda birkaç saniyelik dalmalar görülebilir.
Nöbet, beyindeki anormal elektriksel aktivitenin oluşturduğu geçici bir olaydır. Epilepsi ise tekrarlayan ve çoğunlukla kendiliğinden gelişen nöbet eğilimini ifade eden bir hastalıktır.
Tek bir nöbet şu nedenlerle ortaya çıkabilir:
Geçici neden ortadan kaldırıldığında nöbet tekrarlamayabilir. Bu nedenle ilk nöbet sonrasında nedenin araştırılması önemlidir.
Bazı hastalar nöbet başlamadan hemen önce aura adı verilen belirtiler yaşayabilir. Aura aslında fokal nöbetin başlangıç bölümüdür.
Görülebilecek aura belirtileri şunlardır:
Aura yaşayan hasta güvenli bir yere oturabilir ve çevresindeki kişileri uyarabilir. Ancak her epilepsi hastasında aura görülmez.
Epilepsinin nedenleri hastanın yaşına ve nöbet türüne göre değişebilir.
Epilepsinin tamamı kalıtsal değildir. Genetik yatkınlık bazı epilepsi türlerinde önemli olsa da anne veya babada epilepsi bulunması çocuğun mutlaka epilepsi hastası olacağı anlamına gelmez.
Genetik değerlendirme şu durumlarda düşünülebilir:
Genetik test sonucu tedavi seçimine, hastalığın seyri hakkında bilgi edinilmesine ve aile danışmanlığına katkı sağlayabilir.
Çocuklarda epilepsi yalnızca kasılmalı nöbetlerle ortaya çıkmaz.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:
Çocuklarda birkaç saniyelik absans nöbetleri dikkatsizlik veya hayal kurma olarak yorumlanabilir. Nöbetler sık tekrarlandığında okul başarısını ve öğrenmeyi etkileyebilir.
Bazı epilepsi nöbetleri yalnızca veya ağırlıklı olarak uyku sırasında ortaya çıkabilir.
Uykuda nöbeti düşündürebilecek belirtiler şunlardır:
Uyku hareketleri, kâbuslar ve bazı uyku hastalıkları epilepsiyle karışabilir. Ayrım için video EEG incelemesi gerekebilir.
Epilepsi tanısında nöbeti gören kişinin anlatımı ve mümkünse olay sırasında çekilmiş güvenli bir video önemli bilgiler sağlayabilir.
Tanı sürecinde şu yöntemler kullanılabilir:
Her bilinç kaybı veya kasılma epilepsi değildir. Bayılma, kalp ritim bozukluğu, uyku hastalıkları ve psikojenik epileptik olmayan ataklar nöbetle karıştırılabilir.
EEG, beynin elektriksel faaliyetini kafa derisine yerleştirilen elektrotlarla kaydeder. Epilepsi tanısını destekleyebilir ve nöbet türünün sınıflandırılmasına yardımcı olabilir.
EEG’de epileptik aktivite görülmesi tanıyı destekler. Ancak rutin EEG’nin normal çıkması epilepsiyi kesin olarak dışlamaz. Nöbetler arasında beynin elektriksel faaliyeti normal görünebilir.
Şüphe devam ediyorsa:
uygulanabilir.
Beyin MR’ı epilepsinin kendisini değil, nöbetlere neden olabilecek yapısal beyin değişikliklerini göstermeyi amaçlar.
MR ile şu durumlar araştırılabilir:
Normal beyin MR’ı epilepsi olmadığı anlamına gelmez. Genetik veya elektriksel epilepsi türlerinde MR tamamen normal olabilir.
Epilepsi tedavisi nöbet türüne, hastanın yaşına, eşlik eden hastalıklara ve gebelik planına göre kişiye özel hazırlanır.
Tedavinin amaçları şunlardır:
Tedavi seçenekleri:
şeklinde sıralanabilir.
Nöbet önleyici ilaçlar epilepsi eğilimini her zaman tamamen ortadan kaldırmaz ancak nöbetlerin oluşmasını engelleyebilir.
İlaç tedavisinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
Uzun süre nöbetsiz kalan bazı hastalarda ilaçların azaltılması değerlendirilebilir. Ancak bu karar nöbet türü, EEG, MR bulguları ve tekrar riski dikkate alınarak hekim tarafından verilmelidir.
Uygun şekilde seçilmiş ve yeterli dozda kullanılan iki farklı nöbet önleyici ilaca rağmen nöbetlerin devam etmesi ilaçlara dirençli epilepsiyi düşündürür.
Dirençli epilepside yalnızca sürekli yeni ilaçlar denenmesi yerine hasta kapsamlı bir epilepsi merkezinde değerlendirilmelidir.
Değerlendirme şu amaçlarla yapılır:
İki uygun ilaca rağmen nöbetlerin devam ettiği ve nöbetlerin tek bir beyin bölgesinden başladığı hastalarda cerrahi tedavi değerlendirilebilir.
Epilepsi ameliyatı her hastaya uygulanmaz. Temel hedef, nöbetlerin başladığı bölgeyi güvenli biçimde çıkarmak veya nöbetlerin yayılmasını azaltmaktır.
Cerrahi şu durumlarda değerlendirilebilir:
Ameliyat kararı video EEG, epilepsi protokollü MR, nöropsikolojik testler ve gerekli ileri incelemeler tamamlandıktan sonra multidisipliner kurul tarafından verilmelidir.
Uygulanacak cerrahi yöntem nöbetin başladığı bölgeye göre değişir.
Nöbetlerin başladığı beyin bölgesi, önemli işlevlere zarar vermeden çıkarılabiliyorsa rezektif cerrahi uygulanabilir.
İlaçlara dirençli temporal lob epilepsisinde nöbet odağını içeren dokuların çıkarılması değerlendirilebilir. Uygun hasta seçildiğinde nöbet kontrolü açısından etkili cerrahi yöntemlerden biridir.
Beyin tümörü, kavernom veya kortikal gelişim bozukluğu gibi nöbete neden olan yapısal lezyon çıkarılabilir.
Nöbetlerin beynin diğer bölgelerine yayılmasını azaltmak amacıyla belirli sinir bağlantıları kesilebilir.
Cerrahi sırasında nöronavigasyon, nöromonitörizasyon, beyin haritalaması ve bazı hastalarda uyanık cerrahi kullanılabilir.
Epilepsi pili olarak bilinen vagus sinir stimülasyonu, ilaçlara dirençli epilepside nöbetlerin sıklığını ve şiddetini azaltmak amacıyla kullanılan bir nöromodülasyon yöntemidir.
İşlem sırasında:
Vagus sinir pili epilepsiyi tamamen ortadan kaldırmayabilir. Nöbetlerin azalması zaman içinde kademeli olarak gerçekleşebilir ve ilaç kullanımının devam etmesi gerekebilir.
Vagus sinir stimülasyonu şu hastalarda değerlendirilebilir:
Hasta seçimi Nöroloji ve Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanlarının birlikte değerlendirmesiyle yapılmalıdır.
Ketojenik diyet, yağ oranı yüksek ve karbonhidrat oranı düşük özel bir beslenme tedavisidir. Özellikle bazı çocukluk çağı ve ilaçlara dirençli epilepsi türlerinde nöbetlerin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Ketojenik diyet:
Diyetin türü ve süresi hastanın yaşına ve sağlık durumuna göre belirlenmelidir.
Nöbet geçiren kişiye doğru müdahale yaralanmaların önlenmesine yardımcı olabilir.
Kişi nöbet sırasında dilini yutmaz. Ağzını zorla açmaya çalışmak diş, çene ve ağız yaralanmalarına neden olabilir.
Aşağıdaki durumlarda acil sağlık yardımı alınmalıdır:
Beş dakikadan uzun süren veya arka arkaya gelişen nöbetler status epileptikus adı verilen ciddi bir tabloya dönüşebilir.
Nöbet riskini azaltmaya yardımcı olabilecek önlemler şunlardır:
Işığa duyarlı epilepsi hastalarının yalnızca küçük bir bölümünde yanıp sönen ışıklar nöbetleri tetikler. Her epilepsi hastası ekran kullanımından aynı şekilde etkilenmez.
Epilepsi hastalarının araç kullanabilmesi nöbetsiz geçen süreye, kullanılan ilaçlara ve yürürlükteki yasal düzenlemelere bağlıdır.
Hasta:
Araç kullanma uygunluğu kişisel ve yasal değerlendirme gerektirir.
Epilepsinin seyri nöbet türüne ve altta yatan nedene göre değişir.
Bazı çocukluk çağı epilepsileri yaşla birlikte tamamen düzelebilir. Bazı hastalar ilaç tedavisiyle uzun yıllar nöbetsiz yaşayabilir. Bazı hastalarda ise nöbetler ilaçlara dirençli seyredebilir.
Tedavinin başarısını etkileyen faktörler şunlardır:
İlk kez nöbet geçiren veya tekrarlayan dalma ve bilinç kaybı yaşayan kişiler Nöroloji uzmanına başvurmalıdır. Çocuklarda değerlendirme Çocuk Nörolojisi tarafından yapılır.
İlaçlara rağmen nöbetleri devam eden hastalarda şu bölümler birlikte çalışabilir:
Epilepsi ameliyatı veya pil tedavisi düşünülen hastalar kapsamlı bir epilepsi merkezinde multidisipliner olarak değerlendirilmelidir.
Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin geçici ve kontrolsüz elektriksel faaliyeti sonucunda tekrarlayan nöbetlerle ortaya çıkan nörolojik bir hastalıktır. Nöbetler yalnızca bilinç kaybı ve bütün vücutta kasılma şeklinde görülmez. Dalma, kısa süreli konuşamama, istemsiz el hareketleri ve garip koku hissi de nöbet belirtisi olabilir.
Tek bir nöbet her zaman epilepsi anlamına gelmez. Tanı; nöbetin özellikleri, nörolojik muayene, EEG ve gerekli durumlarda beyin MR’ı birlikte değerlendirilerek konur.
Hastaların önemli bir bölümünde nöbet önleyici ilaçlarla başarılı kontrol sağlanabilir. İki uygun ilaca rağmen nöbetleri devam eden kişiler ilaçlara dirençli epilepsi açısından değerlendirilmelidir. Bu hastalarda nöbet odağının çıkarılması, vagus sinir pili veya farklı nöromodülasyon yöntemleri gündeme gelebilir.
Nöbet sırasında kişinin ağzına herhangi bir şey yerleştirilmemeli, hareketleri zorla durdurulmamalı ve nöbet süresi takip edilmelidir. Nöbet beş dakikayı geçerse, peş peşe tekrarlarsa veya kişi ilk kez nöbet geçiriyorsa 112 aranmalıdır.
Tıbbi bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Epilepsi tanısı ve ilaç tedavisi için Nöroloji veya Çocuk Nörolojisi uzmanına; cerrahi ve nöromodülasyon değerlendirmesi için Op. Dr. Seyhan Orak veya epilepsi cerrahisi konusunda deneyimli bir Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır.