Bel fıtığı, omurlar arasındaki disk dokusunun yerinden kayarak sinir köklerine baskı yapması sonucu oluşur. Bu durum genellikle bel ağrısı ve bacağa yayılan sinir ağrısına yol açar.
Omurlar arasında bulunan diskler, şok emici görevi görür. Diskin dış kısmı zayıfladığında iç kısmı dışarı doğru taşabilir. Bu taşma sinir köklerine bası yaparsa ağrı ve nörolojik belirtiler ortaya çıkar. Bu tabloya “lomber disk hernisi” denir.
Bel fıtığında en sık görülen belirtiler:
Ağrı genellikle öne eğilme, uzun süre oturma veya ağır kaldırma ile artabilir.
Bazı kişilerde genetik yatkınlık da rol oynayabilir.
MR, sinir basısını ve fıtığın derecesini değerlendirmede en sık kullanılan yöntemdir.
Çoğu hastada ilk seçenek:
Bazı vakalarda enjeksiyon tedavileri uygulanabilir.
İlerlemiş nörolojik kayıp, şiddetli ağrı veya acil durumlarda mikrocerrahi yöntemle sinir üzerindeki bası kaldırılır.
Modern mikrocerrahi teknikler ile başarı oranı yüksektir. Ancak her cerrahi girişimde olduğu gibi enfeksiyon, kanama veya nüks riski vardır.
Birçok vakada zamanla iyileşme görülebilir. Ancak ilerleyen nörolojik kayıp varsa gecikmeden değerlendirme gerekir.
1) Bel fıtığı her zaman ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Bel fıtığı olan hastaların büyük kısmı ameliyatsız yöntemlerle iyileşir. İlaç tedavisi, fizik tedavi ve egzersiz çoğu vakada yeterlidir. Ancak ilerleyici kas güçsüzlüğü, şiddetli ağrı veya idrar–gaita kontrol kaybı gibi durumlarda cerrahi gerekebilir.
2) Bel fıtığı ağrısı nasıl ayırt edilir?
Bel fıtığında ağrı genellikle belden başlayıp kalça ve bacağa doğru yayılır (siyatik ağrısı). Uyuşma, karıncalanma veya kas güçsüzlüğü eşlik edebilir. Sadece kas tutulmasına bağlı bel ağrısından farklı olarak sinir hattı boyunca yayılım gösterir.
3) MR olmadan teşhis konur mu?
Fizik muayene önemli ipuçları verir; ancak fıtığın derecesini ve sinir basısını net görmek için genellikle MR görüntüleme gerekir. MR, tedavi planlamasında belirleyicidir.
4) Bel fıtığı sporla düzelir mi?
Uygun egzersiz programı ve fizik tedavi birçok hastada iyileşmeye katkı sağlar. Ancak yanlış yapılan egzersizler durumu kötüleştirebilir. Program mutlaka uzman önerisiyle planlanmalıdır.
5) Ameliyat sonrası tekrarlar mı?
Bel fıtığı ameliyatı sonrası aynı seviyede veya farklı seviyede tekrar oluşabilir; ancak bu oran düşüktür. Ameliyat sonrası doğru yaşam alışkanlıkları ve egzersiz nüks riskini azaltır.
6) Fıtık patlarsa ne olur?
Halk arasında “fıtık patlaması” olarak bilinen durum, diskin daha fazla dışarı taşmasıdır. Bu durumda sinir basısı artabilir ve ağrı şiddetlenebilir. Acil nörolojik kayıp varsa hızlı değerlendirme gerekir.
7) Bel fıtığı felç yapar mı?
Çok nadir durumlarda, ciddi sinir basısı gelişirse kalıcı güç kaybı görülebilir. Özellikle idrar–gaita kontrol kaybı ile birlikte olan tablo (cauda equina sendromu) acil cerrahi gerektirir.