EEG Nedir? Nasıl Çekilir?
Bayılma, bilinç kaybı, dalma, istemsiz kasılma veya tekrarlayan şüpheli nöbetler yaşandığında beynin elektriksel çalışmasının değerlendirilmesi gerekebilir. Bu noktada kullanılan temel testlerden biri EEG’dir. Ağrısız ve girişimsel olmayan bu inceleme, beyne elektrik göndermez; yalnızca beynin doğal elektriksel faaliyetini kaydeder. Beyin Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Seyhan Orak, EEG sonucunun tek başına değil; hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve gerekli görüntüleme yöntemleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
EEG Nedir?
EEG’nin açılımı elektroensefalografidir. Saçlı deriye yerleştirilen küçük elektrotlar aracılığıyla beynin elektriksel aktivitesi ölçülür ve dalgalar hâlinde kaydedilir. Bu kayıt, beynin farklı bölgelerinde oluşan elektriksel değişikliklerin incelenmesine yardımcı olur.
EEG özellikle epilepsi ve nöbet şüphesinin araştırılmasında kullanılır. Ancak her bilinç kaybı veya bayılma epilepsi anlamına gelmediği gibi, EEG’de görülen her farklılık da tek başına epilepsi tanısı koydurmaz.
EEG Neden Çekilir?
EEG, beynin çalışma düzeni hakkında bilgi edinmek amacıyla istenebilir. En sık kullanım alanı nöbetlerin ve epilepsi şüphesinin değerlendirilmesidir. Bunun yanında açıklanamayan bilinç değişiklikleri, tekrarlayan dalma atakları, bazı uyku bozuklukları, beyin iltihapları ve koma gibi durumlarda da incelemeye başvurulabilir.
EEG şu belirtilerin araştırılmasında kullanılabilir:
- Tekrarlayan bayılma veya bilinç kaybı,
- Vücutta istemsiz kasılma ve titreme,
- Kısa süreli dalma ve çevreyle iletişimin kesilmesi,
- Nedeni açıklanamayan davranış değişiklikleri,
- Nöbet sonrasında gelişen sersemlik ve hafıza kaybı,
- Uykuda ortaya çıkan şüpheli hareketler.
EEG, beynin yapısını göstermez. Beyin tümörü, kanama veya yapısal hastalık şüphesinde MR ya da bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemlerine ihtiyaç duyulabilir.
EEG Nasıl Çekilir?
EEG çekimi sırasında hasta genellikle sessiz bir odada yatağa uzanır veya koltuğa oturur. Baş çevresi ölçülerek elektrotların yerleştirileceği noktalar belirlenir. Küçük metal elektrotlar özel bir macun veya yapıştırıcı yardımıyla saçlı deriye sabitlenir.
Kayıt sırasında hastadan gözlerini açıp kapatması, birkaç dakika derin nefes alması veya yanıp sönen bir ışığa bakması istenebilir. Bu uygulamalar beyindeki bazı elektriksel değişiklikleri daha görünür hâle getirmek için yapılır. Test boyunca mümkün olduğunca sakin ve hareketsiz durulması, kayıt kalitesini artırır.
Elektrotlar elektrik vermez; yalnızca beyinden gelen sinyalleri kaydeder. Bu nedenle standart EEG çekimi genellikle ağrısızdır ve elektrik çarpması oluşturmaz.
EEG Öncesi Hazırlık Nasıl Olmalıdır?
EEG çekiminden önce saçların temiz olması ve saç kremi, sprey, jöle veya yağ gibi ürünlerin kullanılmaması önerilir. Bu ürünler elektrotların saçlı deriye iyi temas etmesini engelleyebilir.
Hekim tarafından farklı bir talimat verilmedikçe kullanılan ilaçlar kendiliğinden bırakılmamalıdır. Kafeinli içeceklerin sınırlandırılması istenebilir. Açlık gerekip gerekmediği, yapılacak EEG türüne göre öğrenilmelidir. Özellikle uykusuz EEG planlanmışsa hastadan bir gece önce daha az uyuması veya belirli saatlerde uyanık kalması istenebilir.
EEG Çekimi Ne Kadar Sürer?
Rutin EEG kaydı çoğunlukla kısa süreli bir incelemedir; ancak hazırlık ve elektrotların yerleştirilmesi toplam süreyi uzatabilir. Gerekli görüldüğünde uykulu EEG, uykusuz EEG, uzun süreli ambulatuvar EEG veya video EEG uygulanabilir.
Video EEG’de beynin elektriksel aktivitesi kaydedilirken hastanın görüntüsü de eş zamanlı olarak izlenir. Böylece şüpheli bir hareketin beyindeki elektriksel değişiklikle ilişkili olup olmadığı değerlendirilebilir. Uzun süreli video EEG kaydı bazı hastalarda hastane ortamında gerçekleştirilebilir.
EEG Sonucu Ne Anlama Gelir?
EEG kaydında beyin dalgalarının hızı, şekli, düzeni ve beynin hangi bölgesinden kaynaklandığı incelenir. Sonuçta normal beyin aktivitesi, epileptiform olarak adlandırılan nöbet eğilimiyle ilişkili dalgalar veya farklı türde elektriksel düzensizlikler görülebilir.
Normal EEG sonucu epilepsiyi kesin olarak dışlamaz. Çünkü test yalnızca çekim süresindeki beyin aktivitesini kaydeder ve nöbetler arasında elektriksel düzensizlik görülmeyebilir. Şikâyetler devam ediyorsa uykusuz EEG, uzun süreli kayıt veya video EEG istenebilir.
Benzer şekilde, EEG’de saptanan bir farklılık da hastanın öyküsü ve muayene bulgularından bağımsız değerlendirilmemelidir. Tanı; klinik belirtiler, nörolojik muayene, EEG ve gerekli durumlarda beyin görüntülemelerinin birlikte incelenmesiyle konulur.
EEG Zararlı Mıdır?
Standart EEG radyasyon içermez ve beyne elektrik vermez. Bu nedenle genellikle güvenli bir incelemedir. Elektrotların yapıştırıldığı bölgelerde nadiren geçici kızarıklık veya hassasiyet oluşabilir.
Derin nefes alma ve yanıp sönen ışık gibi uygulamalar, nöbet eğilimi bulunan bazı kişilerde şikâyeti tetikleyebilir. Bu nedenle çekim eğitimli sağlık personelinin gözetiminde yapılır ve gerekli güvenlik önlemleri alınır.
Sonuç:
EEG; nöbet, bilinç değişikliği ve beynin elektriksel faaliyetini etkileyen bazı hastalıkların araştırılmasında önemli bilgiler sağlayan güvenli bir testtir. Ancak normal veya anormal bir EEG sonucu tek başına kesin tanı anlamına gelmez. Op. Dr. Seyhan Orak tarafından yapılan ayrıntılı değerlendirmede hastanın yakınmaları, nörolojik bulguları, EEG sonucu ve beyin görüntülemeleri birlikte ele alınarak gerekli yönlendirme ve tedavi planlaması yapılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
EEG Çekilirken Saç Kesilir Mi?
Hayır. Elektrotların yerleştirilmesi için saçların kesilmesi veya tıraş edilmesi gerekmez. Saçların temiz ve ürünsüz olması yeterlidir.
EEG Sonrasında Saçta Yapışkan Kalır Mı?
Elektrot macunu saçta geçici kalıntı bırakabilir. Bu kalıntı genellikle ılık su ve şampuanla yıkandığında temizlenir.
EEG İle MR Arasındaki Fark Nedir?
EEG beynin elektriksel çalışmasını, MR ise beynin anatomik yapısını gösterir. İki test farklı bilgiler sağladığı için gerektiğinde birlikte kullanılabilir.
Hamilelikte EEG Çekilebilir Mi?
Standart EEG radyasyon içermediğinden gebelikte gerekli görüldüğünde uygulanabilir. Yine de hamilelik durumu test öncesinde sağlık ekibine bildirilmelidir.
Çocuklarda EEG İçin Uyutma İlacı Verilir Mi?
Çoğu çocukta ilaç gerekmez. Uyku kaydı istenirse doğal uyku tercih edilebilir. Sedasyon gerekip gerekmediğine çocuğun yaşı ve klinik durumu dikkate alınarak karar verilir.
EEG Kaç Kez Çekilebilir?
Radyasyon içermediği için gerekli görüldüğünde tekrarlanabilir. Tekrar zamanı ve EEG türü hastanın şikâyetleri ile önceki sonuçlarına göre belirlenir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; muayene, tanı veya kişiye özel tedavi önerisinin yerine geçmez.